Espaço público, Cultura, Política, Comunidade, Território, Pessoas

De cans: divagacións e contradicións (I)

Vai para corenta anos que hai can na casa: o Roi, forza bruta, desterrado dende a devesa estremeña até a praia de Combarro, dos lobos aos berberechos, precisaba máis espazo do que fomos quen de lle dar; a Lia, morna e doce, nai de 4 fillos; nós pais de dous, e sen queixa, pois que na tribo había camada que atender; o Chisco, macho alfa da casa, brigante temerario co resto do mundo — sen discriminación de especies — e arrasador nos afectos con nós, os seus; agora o Lan, aínda cachorro.

Nesa relación, como en tantas cousas, conflúen cabeza e corazón, razón e sentimento. E nos dous planos, nin sempre nin facilmente separábeis, caben moi distintas perspectivas.

Contemplada só dende a razón é, obviamente, unha relación entre seres racionais, superiores; e irracionais, inferiores. Axiña a razón deriva en razón práctica, enraizada nunha cultura bastante universal e preñada de materialismo e/ou, se se quere, de utilitarismo. O noso destino importa moito máis: «fagamos o home á nosa imaxe […] e que mande nos peixes do mar, nos paxaros do ceo, nos animais domésticos e nos réptiles todos da terra […] enchede a terra e sometédea» (Xénese 1.28).

Dese tronco común poden saír distintas polas, unhas máis poboadas ca outras: hai a quen lle parece que prestar atención a un can — «é só un can» — é unha frivolidade inaceptábel, coa que está a caer para moita xente. Mutatis mutandis, como Maria Antonieta pouco antes de perder a cabeza na guillotina, que, advertida de que o pobo de París andaba colérico por falta de pan, aconsellaba, oufana da súa ocorrencia, que comesen pasteis. Hai quen, volvendo á razón práctica e ao utilitarismo, argumenta en termos custo/beneficio, ponderando o que dámos e o que recebemos. Ao cabo, por iso o de animais domésticos, os animais é como os acostumes.

Aí, en moitas expresións da nosa tradición cultural, os retornos tanxíbeis procedentes do animal son ben pouco apreciados. Lembramos o Castelao que máis queremos denunciando, con xenreira social: os cans dos señoritos do patio de butacas son un obxecto de consumo inútil fronte a vaca, esencial para a vida dos probes do galiñeiro. Ou, doutra volta, en Cousas da vida: «¿Por que non lle das de comer o can? Para o que traballa ¿Por que non o matas? Para o que come». Tamén Rosalía, sarcástica coa señorita que, decote soberbia, se descontrola na festa falando de máis con probes e ricos, con porcos e (até…) cans. Ou, en fin, na cultura agraria tradicional o can como paradigma da pouca utilidade: «meu can pillou unha mosca».

Para outros, en determinadas circunstancias — vixilancia da casa, do gando, da caza, etc. — os retornos son máis consistentes e, por iso, asúmense máis custos na atención. Despois, cando chega a inactividade, cando son una «carga», caben distintos sistemas de «cobertura social»: abandono/can sen dono, protección agradecida, sacrificio…

Sobre o autor

Manuel Jordán Rodríguez

Profesor da Universidade de Santiago de Compostela (USC).

Comenta aqui!

Comenta aqui!

Espaço público, Cultura, Política, Comunidade, Território, Pessoas

Xoán Carlos Carreira Pérez

Doutor engenheiro agrónomo, professor de Engenharia Agroflorestal na Universidade de Santiago de Compostela. Autor de vários livros e artigos científicos, tem colaborado em diversos meios de comunicação, como A Nosa Terra, El Progreso, Vieiros e Praza Pública.

Elias J. Torres Feijó

Tenta trabalhar coletivamente e acha que o associacionismo é a base fundamental do bom funcionamento social e comunitário. A educação nos Tempos Livres é um desses espaços que considera vitais. Profissionalmente, é professor de Literatura, em origem, e, mais, na atualidade, de Cultura.

Xosé Manuel Sarille

Polemista e tamén escritor. Autor do ensaio "A impostura e a desorientación na normalización lingüística". A quen lle interese lelo pode solicitalo neste blog e enviaráselle ao enderezo correspondente sen custo ningún do exemplar nin do transporte.

Manuel Jordán Rodríguez

Profesor da Universidade de Santiago de Compostela (USC).

Viva Cerzeda

Espaço público, Cultura, Política, Comunidade, Território, Pessoas… Viva Cerzeda é a comemoração, para nós, da amizade, do bom humor sempre que possível e de tentar contribuir com algumhas ideias e opiniões para entender(mos) e atuar(mos) do melhor modo o mundo… É ambicioso mas é-che o que há… e para mais não damos…

Contacta-nos aqui

Acompanha